SS Tobruk

Wprowadzenie do historii „Tobruka”

SS Tobruk to jeden z ważniejszych polskich statków handlowych, który odegrał znaczącą rolę w czasie II wojny światowej. Zbudowany w 1941 roku jako drobnicowiec o napędzie parowym, był częścią większego programu budowy statków dla Marynarki Handlowej. Jego historia jest nierozerwalnie związana z polskim wysiłkiem wojennym oraz transportem wojskowym i zaopatrzeniowym. W artykule przyjrzymy się szczegółowo zarówno procesowi jego budowy, jak i późniejszej służbie, która obejmowała m.in. transporty na konwojach arktycznych oraz operacje w Morzu Śródziemnym.

Zamówienie i budowa statku

W obliczu trudności związanych z II wojną światową, Polska Marynarka Handlowa starała się o nowe jednostki, które mogłyby zastąpić utracone statki. W 1941 roku rząd polski na uchodźstwie uzyskał zgodę na budowę jednego statku serii Empire B w brytyjskiej stoczni. Dzięki programowi Allied Replacement Scheme, który umożliwił sprzymierzonym państwom nabycie nowych jednostek, w 1942 roku zakupiono „Tobruk” oraz inne statki.

SS Tobruk został zbudowany w stoczni William Gray & Co. Ltd. w West Hartlepool jako „Empire Builder”. Po zwodowaniu 19 listopada 1941 roku, statek został sprzedany polskiemu rządowi i przekazany armatorowi Gdynia–Ameryka Linie Żeglugowe (GAL) na początku 1942 roku. Nowa nazwa „Tobruk” miała upamiętniać udział Polaków w obronie twierdzy Tobruk przed wojskami Osi.

Specyfikacja techniczna

Nośność „Tobruka” wynosiła 10 428 ton, a jego pojemność rejestrowa oscylowała wokół 7048 BRT. Statek miał długość 136 metrów i szerokość 17,1 metra, co czyniło go jedną z większych jednostek w polskiej flocie handlowej tamtych czasów. Napędzany był przez trzycylindrową maszynę parową o mocy indykowanej 2500 KM, co pozwalało mu osiągnąć maksymalną prędkość wynoszącą około 10,5 węzła.

Architektura „Tobruka” była klasyczna dla drobnicowców tego okresu. Posiadał pięć ładowni oraz dwa pokłady, a jego konstrukcja charakteryzowała się podwójnymi ładowniami na dziobie i rufie oraz centralną wyspą nadbudówek. W czasie II wojny światowej statek był również uzbrojony w różnorodne działa i karabiny maszynowe dla ochrony przed atakami powietrznymi.

Służba wojskowa „Tobruka”

Konwoje arktyczne (1942-1943)

Po wejściu do służby, „Tobruk” został od razu zaangażowany w czarter przez brytyjską Administrację Transportu Wojennego. Jego pierwszy rejs odbył się w marcu 1942 roku jako część konwoju PQ-13, mającego dostarczyć sprzęt wojskowy do ZSRR. Pomimo nieodpowiedniego wyposażenia do rejsów arktycznych, statek dotarł do Murmańska, gdzie jednak został zaatakowany przez niemieckie bombowce.

Mimo uszkodzeń spowodowanych bombardowaniem oraz trudności podczas rozładunku, załoga wykazała się ogromnym poświęceniem i determinacją, co zostało docenione poprzez przyznanie im odznaczeń wojskowych. Po remoncie statek kontynuował swoją

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).